MamboLearn.com
 
 
Home arrow بانک سوالات arrow روان شناسی arrow خلاصه فصل 1 وفصل2 کتاب روان شناسی سال سوم
خلاصه فصل 1 وفصل2 کتاب روان شناسی سال سوم چاپ ارسال به دوست

 

خلاصه دوفصل نخست کتاب روان شناسی  سال سوم

ارسال بر روی سایت : پنج شنبه 12/9/88

فصل اول :رويكردها در روانشناسي

بشر چگونه  موجودي است ؟   سوال هميشگي انسان ها ست.                                                هدف علم روانشناسي پاسخگويي به اين سوال که علت نيافتن پاسخ روشن : اختلاف زياد ميان انسان ها وپيچيدگي انسان ها درنتيجه  عدم امكان قانون مند كردن رفتارهاي بشري است.

سال
1879 شناخته شدن روان شناسي به عنوان يك علم تجربي

روانشناسي علمي است كه مي كوشد با طرح مفاهيمي نسبتا ساده و بدون واسطه  به
 مطالعه ي انسان ورفتارهاي او بپردازد كه ياامكان آزمايش تجربي را داشته باشد  و يا قابليت بررسي با روش هاي تحقيق علمي 


فوايد گذراندن درس روانشناسی :

 

 ۱- كمك به فهم اينكه چرا هر فرد به شيوه ي معيني مي انديشد وعمل مي كند 
 ۲ – ايجاد بصيرت نسبت به نگرش ها و رفتارهاي خود

 ۳ – ارزيابي درستي يا نادرستي ادعاهايي كه به نام روانشناسي علمي مطرح  مي شود

تفاوت
روانشناسی علمی وغير علمی در علمي بودن يا نبودن است زيرا : روانشناسي علمي

 ۱- شاخه ي از علم تجربي است

:  ۲ – مبتني بر قواعد وضوابط علم تجربي است
                          ۳ – درستي ونادرستي آن در گرو قضاوت يا داوري تجربي است

در علم تجربي صحت هيچ ادعايي از پيش معين نيست و ادعاها زماني علمي

 خواهند بودكه تنها از طريق تجربه تاييد شده باشند 

                     
                            ۱ – اطلاعات از واقعيت هاي تاييد شده در علم روانشناسي
اعتبار يابي ادعاها : 
                            ۲ – شواهد يا اطلاعات كشف شده


فرضيه :ادعايي در مورد پديده هاي عالم است كه مي خواهد پديده اي را بر اساس  روش علمي تاييد كند .
فرضيه هاي علمي تجربه پذيرند يعني نه تنها تجربه  مي تواند فرضيه ها را

آزمون كند بلكه مي تواند درستي ونادرستي آن را هم نشان دهد .

 

موضوع روانشناسي علمي :مطالعه علمي رفتار وفرايند هاي رواني است .

رفتار يعني كليه اعمال و رفتارهاي قابل مشاهده و فرايند هاي رواني  يعني

اعمال رواني كه به صورت مستقيم قابل مشاهده نيستند

از قبيل احساس ،ادراك ،تفكر ، يادگيري ،زبان ،انگيزش وهيجان وشخصيت 


كار روانشناس : روانشناس از طريق روش هاي علمي وتحقيقات منظم رفتار و
فرايندهاي روانی را

 ۱ – توصيف    ۲ – تبيين      

  ۳ – پيش بينی
  ۴ – كنترل

می کند.

رويكرد مي تواند به معناي پيش فرض هاي اساسي در مورد اين كه ماهيت انسان چيست،

و چگونه مي توان آن را توصيف و تبيين كرد ، در نظر گرفته شود .

رويكردهای روانشناسی 

    ۱ – رويكرد زيست شناختي:براي توصيف وتببين رفتار انسان از كنش هاي زيستي  سود مي جويد . عملكرد مغز ،سيستم اعصاب وسيستم هورموني .

       
 مثال :چه ارتباطي بين سيستم هورموني ورفتار پرخاشگرانه وساير رفتارهاي هيجاني وجوددارد؟


   ۲– رويكرد رفتاري : براي توصيف وتبيين رفتار بر روي عوامل محيطي تاكيد ميكند  وبه نقش پديده هاي دروني انسان  اهميت نمي دهد .                       

 مثال :اثرات محرك هاي مختلف بر رفتار چگونه است ؟              
يكي از حوزه هاي جالب در اين رويكرد رفتار در ماني است كه هدف آن كاهش دادنی واز بين بردن رفتارهاي ناسازگارونامناسب بااستفاده از اصول يادگيري است .

 

   ۳ – رويكرد شناختي : براي بررسي رفتار وفرايندهاي رواني بايستي به محيط دروني توجه كنيم محيط دروني به عنوان  واسطه بين محرك بيروني ورفتار عمل مي كند و معمولا قابل مشاهده مستقيم نيست .

 مانند ادراك،تفكر ،زبان ،وحافظه  و......مثال :چه ارتباطي بين زبان وتفكر وجود دارد؟ 

 ۴ –
رويكرد روانكاوي : زيگموند فرويد (سردمدار اين رويكرد) معتقد است كه فرايندهاي رواني به  صورت ناهشيارپديدار مي شود وفرد دائما در تعارض انگيزه هاي ناهشيار خود قراردارد وزندگي رواني ازدو سطح هشيار و ناهشيار تشكيل شده است  كه سطح هشيار قسمت محدودتري از فضاي رواني راتشكيل  مي دهد وهر لحظه امكان دست يابي به آن  وجود دارد اما  سطح ناهشيار قسمت وسيع تري از اين فضا رادر اختيار داردكه  شامل باورها ،ترس ها وخواست هايي است كه فرد از  وجود آن ها آگاه نيست. 

 ۵ –
رويكرد پديدار شناختي :در اين رويكرد بر تجربه هاي شخصي دروني فرد آن هم از ديدگاه يا منظر خود فرد تاكيد مي شود .براساس اين ديدگاه انسان يك موجود آزاد و انتخاب گرست وتوانايي رشدو خود شكوفايي دارد .مثال : روانشناسي بايد  باتجارب آگاه وذهني فرد سروكارداشته باشد. انسان موجودي است منحصر به فردوويژه كه مي تواند مسيرزندگي خودراتعيين  كند.روش هاي علمي مرسوم به تنهايي قادر است واقعيت رفتار وفرايندهاي رواني را كشف كنند.هدف روانشناسي بايد كمك به انسان براي به فعليت رسانيدن توانايي هاي بالقوه ي او باشد . 

  توجه : اين رويكرد برخلاف رويكردهاي ديگر كه انسان رااز منظر خارجي (ديدگاه ديگران )                     بررسي مي كردندبه انسان از منظر خود فردتوجه دارد وآن را مطالعه ميكند.



  

 

راهبرد هاي تحقيق در روانشناسي   
 
 ۱ مطالعات توصيفي(براي توصيف رفتار و فرايندهاي رواني)         
 الف – مطالعه موردي: دراين روش يك يا چند نفر بصورت عميق مورد مطالعه قرارمي گيرندتاتصویر روشني از خصوصيات رفتاري ورواني آنان بدست ايد
                                                                                                        ب – زمينه يابي :از عمق كمتري برخورداراست وبجاي مشاهده بااستفاده از   پرسشنامه ومصاحبه از خود  در مورد رفتارشان سوال مي شود .

                                                                                                       ج – مشاهده طبيعي :مشاهده ي رفتار وضبط وثبت آن درموقعیت طبیعی را گویند.
 
 
  ۲ – مطالعات همبستگي

   (براي پيش بيني رفتار وفرايندهاي رواني ) 

  الف – همبستگي مثبت :مقدارآن 0 تا 1+ است كه در آن بين  دو متغيير ارتباط مستقيم  وجوددارد يعني با افزايش يكي ديگري نيز افزايش مي يابدو ياباكاهش يكي ديگري هم كاهش مي يابد.                                      

ب – همبستگي منفي :  مقدار آن 1- تا0 است كه در آن بين دو متغيير ارتباط معكوس وجوددارد يعني با افزايش  يكي ديگري كاهش مي يابد وبرعكس .

      

ج – همبستگي صفر يا عدم همبستگي كه بين دو متغير هيچ ارتباطي وجود ندارد .  


    

  ۳ – مطالعات آزمايشي (براي تبين هاي علي  )                  
متغييرمستقل:متغييري است كه در دست محقق است واو آن را تغيير مي دهد تا اثر آن را بر متغيير ديگر مشاهده كند .
متغيير وابسته : متغييري است كه تغييرات متغيير مستقل بر آن بررسي مي شودو ودر عملكرد در دست محقق نيست.  (ميزان عملكرد فرددرتكاليفي كه بايستي ياد بگيرد)                                  

مثال :در بررسي تاثير خواب واستراحت بر روي يادگيري     

خواب واستراحت= متغيير مستقل و يادگيري = متغييروابسته     
                                                                                              

نكته مهم:  تفاوت يافت هاي آزمايشي با يافته هاي همبستگي : در يافته هاي آزمايشي متغييري 
را(مستقل) به صورت قاعده مند تغيير مي دهيم تا اثر آن را بر متغيير ديگر(وابسته)

مطالعه كنيم ولي در بررسي همبستگي صرفا همزماني دو رويداد يا دو متغيير مورد
نظر مي باشدوهيچ كدام از  متغيير ها علت متغيير ديگر نيست .

حوزه هاي تحقيق در روانشناسي

                                              

الف تحقيقات بنيادي: اصولا درپي افزايش فهم خوددرباره رفتاروفرايندهاي رواني هستيم  

ب  تحقيقات كاربردي :استفاده ي عملي از يافته هاي روانشناسي در زندگي روزمره .


حوزه هاي حرفه اي  در روانشناسي                                

 
۱ – روانشناس باليني :      كار  تشخيص اختلالات رواني وروان درماني

 تفاوت با روان پزشك :يكي از نظر تحصيلات كه روانشناس باليني در سه مقطع كارشناسي(4سال)  كارشناسي ارشد (2سال) ودكترا (3تا5سال) تحصيل ميكند ولي روانپزشك دارای تحصيلات پزشكي است با تخصص روانپزشكي .

 دوم روانشناس باليني اجازه تجويزداروندارد ودر صورت لزوم بايستي مراجع را

 به روانپزشك معرفي كند .
۲ – روانشناس آموزشگاهي : درمدرسه خدمات مشاوره اي ارائه مي دهد .درزمينه  ارزيابي توانايي هاي هوشي وشخصيتي دانش آموزان فعاليت مي كند ودرمشكلات  يادگيري ويا مشكلات هيجاني وعاطفي خدمات مشاوره اي به دانش آموزان مي دهند .

 
 - روانشناس تربيتي : در حوزه ي وسيع تري كار مي كند ودر پي استفاده از اصول روانشناسي در امر آموزش وپرورش است .پيداكردن راه هاي مناسب براي تطابق  هرچه بيشتر خصوصيات روانشناختي دانش آموزان با مواد  آموزشي و برنامه هاي آموزشي از وظايف اوست .

    ۳ – روانشناس صنعتي وسازماني: از اين روان شناسان دراستفاده ازآزمون هاي  هوش  واستعداد براي انتخاب كاركنان ،حل مسايل مديريتي وآموزش كاركنان ،   بهبود كارآيي روش های كار وحل مسايل انساني محيط كار استفاده ميشود .    

 

 فصل دوم : رشد

مفهوم رشد : تغييرات پی درپی ومنظم كه اززمان انعقاد نطفه تاهنگام مرگ ادامه دارد . 


 اين تغييرات داراي الگو و نظم خاص وآثار بلند مدت درزندگي فرد است 


                             ۱ – جسماني
ابعاد تغييرات رشد      ۲ – عاطفي                           

                             ۳– شناختي                                          
                             ۴ – اجتماعي

دو فرايند مهم و تاثير گذار در رشد : رسش   و يادگيري


رسش

 

 

 به معناي آمادگي زيستي است كه مبتني بر يك نقشه ژنتيكي است  برنامه رشد   زيست شناختي انسان را تعيين مي كند وابسته به وراثت است وتغييرات رشدي  مطابق اين برنامه اتفاق مي افتد

ايجاد كننده خصوصيات مشترك در رشد نوع انسان است 

عامل شبيه بودن انسان ها در برخي از جنبه هاي رشد مي باشد             

(مثال: كودك در1 سالگي راه مي رود و اولين لغات با معني را تلفظ مي كند)

       
 
  
يادگيری 

              فرايندي است كه براثر تجربه بدست مي آيد وباعث ايجاد تغييرات نسبتا دائمي  دررفتار،احساس وتفكر مي شود. تغيير توانايي ها وعادات فرد از طريق مشاهده  ورفتار متقابل با همسالان و والدين ومعلمان

اهداف مطالعه ی  رشد
  ۱– توصيف رشد :مشاهده رفتار افراددرسنين مختلف براي فهم چگونگي رشد انسان درطول زمان  توجه به الگوهاي عمومي و نوعي (عامل تشابه )و الگوهاي

فردي واختصاصي (عامل تفاوت افراد )
۲ – تبيين رشد :
در تبيين رشد اين مسئله روشن مي شود كه چرا افراد از يك سو  داراي الگوهاي عمومي (تشابه ) واز سوي ديگر داراي الگوهايي اختصاصي  (تفاوت افراد ) هستند
                                             

 ۳ – بهينه سازي رشد : استفاده از نتايج مطالعات توصيفي و تبييني در جهت مثبت رشد  انسان وبه حداكثر رساندن آن اين هدف جنبه كاربردي دارد و براي كمك به كودكان و نوجواناني كه دچار نارسايي رشد هستند اعمال مي شود (دراين هدف جنبه هاي  غيرعادي و عادي رشد مد نظر قرار مي گيرد )

ويژگی های رشد :
    ۱ – رشد يك فرايند مرحله ي و مداوم است : انسان دائما در حال تغيير است واين  تغييرات نقش مهمي در آينده فرد دارد . رشد در مراحل مختلف زندگي و به صورت  پيوسته روي مي دهد . 
   
۲ – رشد فرايندي كل گراست و جنبه هاي مختلف دارد :رشد در جهات مختلف جسماني ،شناختي و اجتماعي روي مي دهد تغييرات در يك جنبه از رشد در جنبه هاي
 ديگر اثر مي گذارد 
  
۳ – در رشد انعطاف پذيري وجود دارد :
انعطاف پذيري يعني ظرفيت داشتن براي  تغيير در مقابل تجربيات مثبت ومنفي زندگي . انعطاف پذيري دررفع اختلالات رشدي  و نقايص كمك كننده است . 

 ۴ – رشد تحت تاثير زمينه هاو شرايط تاريخي و فرهنگي
است :
در هر جامعه الگوهاي  ويژه اي از باورها ،ارزش ها وعادات به نسل هاي بعدي منتقل مي شود . رشد از  تغييرات اجتماعي مانند حوادث تاريخي (جنگ ها و تكنولوژي ) و جنبش های اجتماعي  تاثير مي پذيرد . هر نسلي به شيو ه خودش رشد مي كند و هر نسلي دنيا رابراي  نسل بعدي تغييرمي دهد.


نظريه
  مجموعه اي از مفاهيم و پيش فرض هاست كه كمك به توصيف و تبيين مشاهدات انجام شده مي كند .

 

        
توجه : علل اختلاف نظريه هاي رشد يكي اختلاف نظر درباره ي تعريف انسان و

 ديگري تاثير بيشتر يا كمتر طبيعت (آمادگي زيستي ) و تربيت (يادگيري ) و نيز

 نقش انسان دررشد و تعيين مراحل رشد است

نظريه هاي رشد 

 الف – نظريه شناختي ژان پياژه : اين دانشمند بيش از هر روان شناس ديگر

 در باره ي كودكان مطالعه  کرده است . او پي برد كه كودكان در سنين معيني به

 سوالات ،جواب هاي غلط مي دهند و نتيجه گرفت   كه كودكان در مقايسه با

بزرگترها كم هوش تر نيستند بلكه فرايند تفكر دراين گروه ها فرق مي كند .

از ديدگاه پياژه هوش يك فرايند اساسي زندگي است كه به انسان كمك ميكند تا

 با محيط سازگار شود ومنظور از سازگاري توانايي فرد در هماهنگي خود با
تقاضاها و شرايط محيط است .  كودك در طي رشد شناختي ساختارهاي ساده

 خود را به  ساختارهاي پيچيده تبديل مي كند .               
پياژه مراحل رشد شناختي راازتولدتا نوجواني (۱۱سالگي به بعد)درنظرگرفته است . 

  
ب – نظريه رواني – اجتماعي اريكسون :  اريكسون معتقد است شخصيت افراد طي
 مراحل مختلف رشدكامل مي شود . از نظر او در هر مرحله بحران ها يي وجوددارد  كه اين بحران يك نقطه عطف در زندگي است كه هم دشوار است و هم امكان غلبه بر  آن وجود دارد و نيز اين بحران ها جنبه مثبت ومنفي دارند با حل بحران فرد سلامتي  رواني خودرا تامين مي كند ودر صورت حل نشدن آن سلامت رواني فرد به خطر  مي افتد. مراحل رشد رواني – اجتماعي اريكسون از تولد تا مرگ است وشامل  8 مرحله مي باشد .     

ويژگی ها و خصوصيات رشد دوره ی نوجوانی  
الف – رشد جسمانی  الف - مهمترين تغيير در دوره نوجواني بلوغ است . 

عوامل موثر بر سن بلوغ :               
۱– جنس : دختران يك تا دو سال زودتر به بلوغ مي رسند 
۲ – وراثت : بلوغ تحت تاثير وراثت است .

۳– عوامل جغرافيايي و فرهنگي :سن بلوغ از كشوري به كشور ديگر واز نژادي به نژاد

ديگرفرق ميكند.

۴– ساختمان بدن : در افراد كوتاه و چاق زودتر از افراد بلند و لاغر روي مي دهد . شروع عادت ماهيانه به تراكم معيني از چربي بدن بستگي دارد . 
 ۵– وضعيت تغذيه و سلامت :وضعيت مناسب تغذيه باعث شروع زودتر بلوغ مي شود . 
 ۶– روابط عاطفي و اجتماعي : روابط عاطفي سرد و فشار رواني زيادتر ونيز فاصله

عاطفي بيشتر موجب بلوغ زودرس در دختران و بلوغ ديررس در پسران مي شود .


۲– الف- رشد ناگهاني:افزايش ناگهاني وبه سرعت اندازه بدن و تغيير تناسب بدن 
                           
۳ – الف – رشد اندام هاي داخلي : افزايش ظرفيت شش ها و3 برابر شدن وزن آن

و 2 برابر شدن اندازه قلب

 
۴ – الف – رسش جنسي : شامل تغيرات جنسي است كه هم صفات اوليه وهم

صفات ثانويه را در بر مي گيرد . 

 

 صفات اوليه جنسي : تغييرات اندام ها ي جنسي كه نقش مستقيم در توليد مثل دارند .

 صفات ثانويه جنسي : تغييرات بدني و جنسي كه نقش مستقيم در توليد مثل و باروري ندارند .


نكته :براي دختران بلوغ زودرس دشوارتر از بلوغ ديررس است زيرا انتظارات و

 توقعات اجتماعي بر آنها تحميل مي شود در حاليكه هنوز به رشد رواني – اجتماعي

 نرسيده اند .ولي براي پسران بلوغ ديررس دشوارتر از بلوغ زودرس مي باشد

زيرامعيار پذيرش در گروه همسالان قدرت جسماني و رشد جنسي است .

ويژگی های رشد شناختی  (دوره نوجوانی )

ب – رشد شناختی :گسترش توانايي هاي فراشناختي (تفكر درباره تفكر )

                                                 

 ۱– ب تفكر فرضيه سازي : نوجوان مي تواند از قضاياي غير واقعي نتيجه گيري منطقي نمايد

۲ – ب –
استدلال قياسي :نتيجه گيري از كل به جزء و داشتن استنباط منطقي از قضايا

        

۳– ب – تفكر در باره ي خود: اين ويژگي محصول تفكر فرضيه سازي و استدلال قياسي است. اين 
  امر باعث ويژگي درون نگري و خود مركزي در نوجوان مي شود كه براي او ممكن است خطراتي 
   داشته باشد : 
   شكست ناپذيری : اين تصور كه هرگز قرباني خطر نمي شود .

    - قهرمان سازی : تصور زندگي قهرمانانه ودور از واقعيت  .

۴ – ب - استدلال اخلاقي : رشد شناختي به نوجوان اين اجازه را مي دهد كه

به طور عميق و انتزاعي  در مورد مسائل مختلف فكر كند و رشد رواني – اجتماعي

 اورا در برابر انواع گوناگون ارزش هاي اخلاقي قرار مي دهد. 

 

  مراحل رشد اخلاق از نظر كلبرگ 


 ۱) مرحله ي قبل از قراردادي :كودكان قبل از دبستان ، استدلال بر اساس منفعت شخصي

 ۲ ) مرحله ي قراردادي: كودكان 7 تا 15 ساله ، استدلال بر اساس منفعت اجتماعي 

  ۳) مرحله ي مافوق قراردادي: بالاترين مرحله رشد اخلاق ، بعد از 16 يا 17 سالگي ، براساس اصول اخلاقي جهاني .
 
رشد تفكر فرضيه سازي و استدلال اخلاقي موجب ايجاد فرصت تصميم گيري ها و

 انتخاب شخصي و ارزشي براي نوجوان مي شود
اما تصميم گيري نوجوان گاهي نا مناسب و ضعيف است و گاهي مناسب و با كفايت .
ج – رشد رواني – اجتماعي : مهمترين ويژگي اين رشد رسيدن به تعريفي از خود

و دستيابي به هويت است .

 خود كاذب : خود كاذب يعني داشتن هويتي مخالف با احساس و تفكر خود كه

برخلاف خود حقيقي است .

دلايل استفاده از خود كاذب توسط نوجوان :

    ۱) عدم قبول خود واقعي او توسط ديگران 
   ۲ ) به دست آوردن خشنودي ديگران 
   ۳ ) آزمايش خود هاي مختلف براي پيداكردن خود واقعي مناسب

عوامل مهم در تعريف خود

۱ : نقش والدين : تحقيقات نشان دهنده توافق زيادوالدين وفرزندان در مسائل مختلف مانند عقايد سياسي ،مذهبي ،تربيتي و شغلي است . اما اين توافق به معناي تفاهم  كامل و همبستگي كامل نيست . 
۲ : نقش همسالان : دوستان وهمسالان منبع اطلاعات مهمي براي تعريف خود و

 شكل گيري هويت هستند .
افزايش فشارهاي همسالان ازسنين 14 تا 15 سالگي است و بعد از آن اين فشار ها

 كمتر مي شود .

برگرفته از وبلاگ آموزش وپرورش شهرستان های تهران

منوی اصلی
صفحه اصلی
اجتماعی
اقتصادی
دینی و عرفانی
روان شناسی
اخبار و اطلاعات
مقالات دانش آموزی
مقالات دانشجویی
بانک سوالات
پژوهش و تحقیق
طرح درس از کتب درسی
تصاویر
تماس با ما
ساعت
روزشمار
جستجوی گوگل

Google

شمارنده

نظرسنجی
نظر شما درباره نام سایت"یاران سبز " چیست؟
  
وضعیت جامعه شناسی در ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟
  
 
     

www.yaranesabz.ir

MamboLearn.com