MamboLearn.com
 
 
Home arrow روان شناسی arrow روش بارش مغزی در تدریس
روش بارش مغزی در تدریس چاپ ارسال به دوست

روش بارش مغزی در تدریس

برگرفته از سایت روان یار  ارسال برروی سایت : 28/1/1389

مقدمه: نظام آموزشی در جهت تقویت زمینه های بالقوه ی خلاقیت، نقش مهمی ایفا می كند. یك از مسیرهای ساخت این زمینه، به كارگیری روش های تدریس خلاقیت زاست. یكی از روش های تقویت روحیه ی خلاق در فراگیرندگان، بارش فكری یا مغزی است.

از نظر طبقه بندی، روش ساخت گرایی جزو روش های فعال و اكتشافی است كه بر تولید، كنترل و تعمیم دانش تأكید می كند.
در فرآیند تدریس ساخت گرایی معلم و همه ی امكانات تسهیل كننده هستند و جزو خدمات آموزشی به حساب می آیند. بنابراین، در این روش، دانش آموز نقش اساسی را ایفا می كند.
هدف: جستجوی فعالانه فراگیرندگان از طریق فعالیت های گوناگون برای كشف راه حل ها، مفاهیم، اصول و قوانین، یكی از اهداف مهم در این روش است. داشتن روحیه ی كاوشگری برای ایجاد سؤال، طراحی، اجرا، ابداع و به دست آوردن جواب، یكی از ویژگی های ساخت گرایی است.
این الگوی تدریس از پویاترین و كارآمدترین، الگوهای تدریس است كه در بسیاری از كلاس های دنیا با موفقیت در حال اجرا است.

هدف آموزش از طریق بارش فكری، افزایش توانایی حل مسئله در افراد و ایجاد عقاید و اندیشه های آفریننده در دانش آموزان است. دانش آموزانی كه دوره های مربوط به حل مسائل به روش بارش فكری را می گذرانند، از كسانی كه این دوره را نمی گذرانند، در آزمون های آفرینندگی نمره های بیش تری می گیرند.
دبیران محترم جالب است بدانید این روش شبیه یک بازی کودکان می باشد که دراین بازی مثلا هراسمی که با (میم)شروع می شودرابگویند وهرکس اسم بیشتری بگوید برنده است یااسم کشورها یاشهرها رابه تعداد زیاد بگویند.فقط فرق این روش باباز ی اینست که افراد می توانند اسمهای ساختگی(غیر منطقی) نیز از خود بگویندومهم آمکه این اسم ها اهمیت بیشتری دارد وخلاقیت افراد رابالا می برد.حتی دبیران می توانند برای آشنایی دانش آموزان این روش را باهمین بازی اسم ها شروع کنند تا دانش اموزان نسبت به این روش باداوطلبی بیشتری پذیرا باشند.

لازم است بدانید داین روش یابازی یک موضوع مطرح می شود.ودرصورت زمان زیاد می توانیدپس ازاتمام تمام مراحل موضوع دیگری رامطرح کنید.گرچه به نظر نمی آید هم زمان وهم دانش آموزان به ادامه کار باشند.



مراحل اجرای الگو
الگوی تدریس حاضر در 5 مرحله برنامه ریزی و اجرا می شود؛ مراحل مورد نظر عبارت اند از:
1- درگیر گردن
Engaging
2- كاوش
Exploration
3- توصیف
Explanation
4- شرح و بسط (گسترش)
Elaboration
5- ارزشیابی
Evaluation
دلیل نام گذاری الگوی تدریس ساخت گرایی به الگوی 5
E، آغاز شدن هر مرحله با حرف E است.
برای درك بهتر این الگوی تدریس حاضر، درس حشرات از كتاب علوم اول راهنمایی بر اساسس این 5 مرحله آموزش داده می شود.
مرحله اول: درگیر شدن
این مرحله برای جلب توجه كلاس به موضوع مورد آموزش و ایجاد هیجان و انگیزش در فراگیران طراحی شده است. یك سؤال جالب، یك داستان نیمه تمام، یك عكس خوب، ارائه یك فعالیت مناسب علمی و یا ... می تواند مورد استفاده معلم قرار گیرد در آموزش درس حشرات معلم برای اجرای این مرحله می تواند در صورتی كه امكانات محیطی اجازه می دهد به افراد گروه فرصتی بدهد تا در یك مدت زمان تعیین شده در محیط اطراف خود به دنبال جمع آوری حشرات باشند. بچه هایی كه در پایان این مدت به كلاس باز می گردند هیجان زده و با انگیزه كافی آماده اند تا در ادامه كار با معلم همراه باشند. در صورتی كه چنین امكانی در اختیار نباشد معلم می تواند با پیش بینی كه از جلسه قبل انجام می دهد از هر گروه بخواهد تا یك نوع حشره با خود به كلاس بیاورند و در غیر این صورت می تواند تصاویر جالبی از انواع مختلف حشرات را با خود به كلاس بیاورد و یا حداقل از تصاویر كتاب استفاده كند.
مرحله دوم : كاوش
در این مرحله كه مطالعه بعد از انگیزه می باشد معلم از گروه ها می خواهد تا به مشاهده ی حشرات بپردازند. در اینجا مشاهدات دانش آموزان از حشرات می تواند شامل مشاهده رفتار و اجزای ساختمان بدن حشرات باشد. همه ی گروه ها فعال و به جستجو و مطالعه مشغول هستند. ضمن اینكه از وسایل ساده ای مانند ذره بین و ... نیز استفاده می كنند. در تمام لحظات گروه یادداشت برداری می كند. اطلاعات خود را از بدن حشره و رفتار آن یادداشت می كند.

رفتار

ساختمان بدن

پرواز می كند.
دو شاخك دارد.
به محرك پاسخ می دهد.
......................
......................

6 پا دارد.
......................

در واقع ایجاد و تقویت هماهنگی مغز و دست در حین كسب تجربه از اهداف مهم این مرحله است. این مرحله به دانش آموزان در ایجاد یك قالب و چهارچوب فكری برای تشكیل مفاهیم جدید كمك می كند.
در این مرحله معلم نقش راهنما دارد.
مرحله سوم: توصیف
در این مرحله معلم باید رشته ی كار را به دست دانش آموزان بدهد.
دانش آموزان برای كار و فعالیت انجام شده توضیح منطقی و مستدل ارائه می دهند و به توصیف مشاهدات می پردازند. بحث بین دانش آموزان آغاز می شود. بچه ها سعی می كنند از معلم سؤال كنند. ولی معلم پاسخ نمی دهد و تلاش می كند با توصیف، دانش آموز به دنبال نام علمی حشره بگردد.
شاگردان اطلاعاتی را به دست آورده اند. آنها حشرات را پیدا كرده اند، مشاهده ی دقیق انجام داده اند و مشاهدات خود را توصیف كرده اند. فقط نام های علمی را نمی دانند و معلم باید به عنوان یك راز آن را تا آخر برنامه نگه دارد.
مرحله چهارم: شرح و بسط
بچه ها خوشحال هستند و چون با انگیزه كار را شروع كرده اند اطلاعات زیادی به دست آورده اند. آنها به كتاب های مختلف، دائرة المعارف ها، نرم افزارهای كامپیوتری و ... مراجعه می كنند. معلم فقط به بچه ها راه جمع آوری اطلاعات را یاد می دهد و نشان می دهد كه چگونه می توانند خودشان مشكلات را حل كنند. در این مرحله مثال های اضافی و موارد بیشتری درباه مفاهیم اصلی درس ارائه می گردد و از دانش آموزان خواسته می شود تا از آموخته ها و یادگیری های قبلی برای گسترش و بسط و تعمیم به دیگر مفاهیم استفاده كنند و به این ترتیب در این مرحله معلم خوشحال است كه خود حشره شناس نیست لیكن بچه ها را برای تلاش بیشتر و بررسی دقیق تر هدایت كرده است.
مرحله پنجم: ارزشیابی
ارزشیابی مستمر در طول انجام فعالیت و از مرحله اول آغاز شده است. در این مرحله برای ارزشیابی پایانی معلم می تواند از یك روش بسیار جالب استفاده كند به این صورت كه از هر گروه بخواهد گزارش كاملی از رفتار، ساختمان و ... حشرات توصیف كنند.
سپس گزارش را در اختیار گروه دیگر یا حتی كلاس دیگر قرار دهد تا بر اساس توصیفی كه از حشره در گزارش شده شكل حشره را بكشند.
مسلم است كه هر چه توصیف دقیق تر باشد نقاشی هم كامل تر است و مثلا" اگر در یك نقاشی، حشره شاخك نداشته باشد یعنی توصیف كامل نبوده است. حتی یك نوع خود ارزیابی می تواند صورت گیرد و خود گروه بر اساس معیارهای تعیین شده از سوی معلم تشخیص خواهند داد كه شكل كشیده شده تا چه حد كامل بوده است و این بستگی به انتظار معلم و نوع ارزشیابی دارد.
به طور كلی الگوی 5
E در افزایش سواد علمی در درس علوم و ریاضی و دروس دیگر كاربرد دارد و بسیار موفق بوده است.
قوانین روش بارش فكری
1- انتقاد ممنوع است و هرگونه اعتراض یا انتقاد روند فعالیت را كند می كند و در جریان بارش فكری، افراد اندیشه های غلط یا درست خود را می توانند ارائه دهند.
2- قضاوت و ارزشیابی در مورد اندیشه و فكر اعضا ممنوع است.
3- كمیت اندیشه ها و نظریات مطلوب است و هر چه نظریات و اندیشه های تولید شده بیشتر باشد، احتمال وجود اندیشه های خلاق افزایش می یابد. بنابراین تعداد طرح ها نباید كم باشد.
4- حضور افراد داوطلبانه و اختیاری است و در جریان جلسه اگر عضوی نخواهد بعضی نظریات را اعلام كند، اجباری ندارد.
5- مشابه سازی نظریات، تركیب و تغییر دادن، اندیشه ی دیگران آزاد است.
6- به نظریات غیر منطقی و دور از ذهن و غیر معقول باید توجه شود زیرا می توانند بدیع و تازه باشند. پس از بیان قوانین جلسه ی بارش مغزی و ارائه ی نظریات به صورت چرخشی و نوبتی شروع می شود و منشی جلسه باید نظریات و آرای بیان شده را در حین اجرای جلسه ثبت كند.
در حقیقت، فعال ترین بخش این روش، اجرا و كنترل همین جلسه ی خلاقیت است كه شخص، اندیشه ای تولید می كند.
مثال:علوم ابتدائی (فایده های آب):(نمونه-2)

دراین روش بارش فکری،4دانش آموز بصورت داوطلب انتخاب می شوند(دراولین جلسه داوطلب کم داریم اماوقتی دانش آموزان باروش کار آشنا شدندداوطلب هازیاد خواهندشد) این 4نفر یا 5 نفردرکنارتخته سیاه روبه دانش آموزان روی صندلی یانیمکت می نشینندوبقیه دانش آموزان بعنوان تماشاگربه مدت 15تا20 دقیقه فقط گوش می کنند.

مدل دیگر نشستن،به این ترتیب که مانندمدل نشست سازمان ملل،گروه داوطلب دروسط قرار می گیرندودانش آموزان بصورت دایره درکنار دیوارگروه داوطلب را احاطه می کنند.یک نفردراین گروه بعنوان منشی ،خلاصه مطالب (دریک شبه جمله باکمک معلم) دریک ورقه می نویسد.ومعلم نیز درحلقه گروه تماشاگران قرار دارد وهم بحث راهدایت می کند وهم گروه تماشاگران را مراقبت میکند.معلم بعنوان رهبرگروه ازداوطلبین می خواهد که هرنظر منطقی وغیر منطقی راجب فایده آب بگویندواعضای داوطلب طبق قوانین روش بارش فکری (که معلم درابتدا وضمن کار باید این قوانین رابارها اشاره نماید) نظرات خود رابیان می کنندودرتمام این مدت(15الی20دقیقه)گروه تماشاگران فقط نظرات راگوش می کنند.ودرمرحله سوم نظر آنان مطرح می شود.

این روش نسبت به روشبالا که همه دانش آموزان درآن شرکت می کنند،درست ترمی باشد.اکنون به صورت نمونه روش عملی آن رابرایتان بیان می کنیم؛

مرحله اول:معلم گروه داوطلب راانتخاب و قوانین روش بارش فکری رابیان میکند(5 قانون بالا).آنگاه درمورد آب 1یا 2دقیقه صحبت میکند.(بچه های عزیز میدانیدکه آب مایه حیات است وبرای زندگی ما مهم است گرچه غیر فایده های اصلی ،کارهای دیگری نیز می توان با آن انجام داد .اکنون ما می خواهیم باکمک این 5 نفر فایده های بیشمار آب رابدانیم وبعد از15دقیقه ازشما نیز می خواهیم به لیست این افراد فایده های دیگری نیز اضافه کنید.دراین مدت از شما می خواهم به نظر های 5 نفر گوش دهید درکلاس های بعد شما نیز دراین جایگاه قرار می گیرید.)

مرحله دوم:تولید اندیشه ازطرف گروه داوطلب: این گروه بصورت آزاد می توانند هر نظری درموردفایده ی آب دارند رابیان کنند ومنشی نظر آنان راباکمک معلم بصورت خلاصه ودریک شبه جمله روی تخته یا ورقه می نویسد.اکنون به نظرات یک گروه که یک معلم دانشجو درکلاس خود اجرا نموده ،می بینیم؛

کشاورزی                         پختن غذا                                   نظافت                       تمیز کردن

برق                                 شستن بدن                             شنا کردن                     رنگین کمان ساختن باشلنگ آب

آشامیدن                         شستن ظرف                            بازی کردن                انداختن توپ بافشار آب                

ساختن گل                حرکت خاک های حیاط بافشار آب                          فشار آب باسرنگ برای حرکت پیستون آن

ساختن یخ                 .................................................

اگر دقت کنید مثال های اول منطقی ومثال های آخر غیر منطقی وخلاق تر هستندکه معلم باید دانش آموزان رابه این سمت تشویق نماید.همچنین درمثال های بالا شباهت هایی رامی بینید که طبق قانون روش ،اشکالی ندارد.

مرحله سوم:ارزیابی؛دراین مرحله تماشاگران(دانش آموزان محیط)می توانند نظرات دیگری به لیست تخته سیاه اضافه کنند.

دانش آموزان تماشاگر دراین مرحله می نواننددرمورد مثالها ازداوطلبین سوال کنند وآنها نیز می توانند افکار خود رابیان کننئ وعقاید خود رابسط دهند.حتی گاهی مثالی ارائه می شود که قابل طرح وساختن می باشد..

درپایان معلم می تواند با کمک دانش آموزان مثالهای شبیه به راپالایش ودریک دسته قرار دهند.ودراخردردفترخود به طور دلخواه    5مثال از فایده آب رابنویسند.

 

 

منوی اصلی
صفحه اصلی
اجتماعی
اقتصادی
دینی و عرفانی
روان شناسی
اخبار و اطلاعات
مقالات دانش آموزی
مقالات دانشجویی
بانک سوالات
پژوهش و تحقیق
طرح درس از کتب درسی
تصاویر
تماس با ما
ساعت
روزشمار
جستجوی گوگل

Google

شمارنده

نظرسنجی
نظر شما درباره نام سایت"یاران سبز " چیست؟
  
وضعیت جامعه شناسی در ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟
  
 
     

www.yaranesabz.ir

MamboLearn.com